¸ÀÆAiÉÄeï PÁ®ÄªÉ0iÀÄ zÀqÀzÀ°è ¤AvÀÄ ¸ÁUÀÄwÛgÀĪÀ ºÀqÀUÀÄUÀ¼À£ÀÄß £ÉÆÃrzÁUÀ, ¦gÀ«ÄqïUÀ¼À ¸À¤ºÀzÀ°èzÁÝUÀ DzÀ ªÀÄgÉ0iÀįÁUÀzÀ «¸ÀäAiÀÄPÁjà C£ÀĨsÀªÀªÉà D¬ÄvÀÄ. ¦gÀ«Äqï ªÀiÁ£ÀªÀ£À §Ä¢Þ±ÀQÛ0iÀÄ ¸ÀAPÉÃvÀ ªÀÄvÀÄÛ EA¢UÀÆ  ¥ÀÅgÁvÀ£À ¥Àæ¥ÀAZÀzÀ G½¢gÀĪÀ KPÉÊPÀ CzÀÄãvÀ. ºÁUÉ0iÉÄà  ¸ÀÆAiÉÄeï PÁ®ÄªÉ ¸ÀºÀ, DzsÀĤPÀ ¥Àæ¥ÀAZÀzÀ MAzÀÄ CzÀÄãvÀ. F JgÀqÀÆ CzÀÄãvÀUÀ¼À £ÀqÀÄªÉ EgÀĪÀÅzÉÆAzÀÄ ¨sÀªÀåªÁzÀ ¥ÀgÀA¥ÀgÉ, EwºÁ¸ÀªÀżÀî, Ff¦Ö£À £ÁUÀjÃPÀvÉ.

zÀĨÉÊ ªÀÄÄSÁAvÀgÀ ¨É¼ÀUÉÎ JAlÄ UÀAmÉUÉ PÉÊgÉÆ vÀ®Ä¦zÁUÀ, ªÀÄÄAeÁ£É0iÀÄ ªÀÄAf£À ªÁvÁªÀgÀt. «ªÀiÁ£À ¤¯ÁÝt¢AzÀ ºÉÆgÀ§AzÁUÀ £ÀªÀÄä UÉÊqï M¸ÁªÀÄ PÁ0iÀÄÄwÛzÀÝ. £ÀªÀÄä ¥ÀæªÁ¸ÀzÀ J¯Áè ¸ÀÆZÀ£ÉUÀ¼À£ÀÄß CªÀ£ÀÄ PÉÆlÖ vÀPÀët PÉýzÉ. “¸ÀÆAiÉÄeï PÉ£Á¯ïUÉ ¥ÀæªÁ¸À EgÀĪÀÅ¢®èªÉÃ?”. D¢ªÀiÁ£ÀªÀ£À §Ä¢Þ±ÀQÛ0iÀÄ ¸ÀAPÉÃvÀªÁVzÀÝ Ff¦Ö£À ¦gÀ«ÄqïUÀ¼À£ÀÄß £ÉÆÃqÀ®Ä dUÀwۣɯÉèqɬÄAzÀ PÉÊgÉÆUÉ ºÉÃgÀ¼ÀªÁV §gÀĪÀ ¥ÀæªÁ¹UÀgÀÄ DzsÀĤPÀ dUÀwÛ£À CzsÀÄâvÀ ¤ªÀiÁðtzÀ¯ÉÆèAzÁzÀ  ¸ÀÆAiÉÄeï PÁ®ÄªÉUÉ ¸ÁªÀiÁ£ÀåªÁV ºÉÆÃUÀĪÀÅ¢®è JAzÀÄ M¸ÁªÀÄ GvÀÛj¹zÁUÀ C±ÀÑ0iÀÄðªÁ¬ÄvÀÄ.

¦gÀ«ÄqïUÀ¼ÀÄ ¥ÀÅgÁvÀ£À dUÀwÛ£À G½¢gÀĪÀ KPÉÊPÀ CzÀÄãvÀªÁVgÀĪÀÅzÀjAzÀ DAiÀĸÁÌAvÀzÀAvÉ J¯ÉèqɬÄAzÀ ¥ÀæªÁ¹UÀgÀ£ÀÄß vÀ£ÉßqÉ DPÀ¶ð¸ÀÄvÀÛzÉ, ¤d. DzÀgÉ, ºÉaÑ£À ¨sÁgÀwÃAiÀÄjUÉ w½AiÀÄ¢gÀĪÀ «µÀAiÀĪÉãÉAzÀgÉ  ¸ÀÆAiÉÄeï PÁ®ÄªÉAiÀÄ EwºÁ¸ÀPÀÆÌ, ¨sÁgÀvÀzÀ ªÀĺÀvÀézÀ EwºÁ¸ÀPÀÆÌ ¸ÀA§AzsÀ«zÉ. EzÀ®èzÉ, ¸Á«gÁgÀÄ ªÀµÀðUÀ¼À PÁ® ¥ÀæPÀÈwAiÀÄ eÉÆvÉ ºÉÆÃgÁr, ¤gÀAvÀgÀªÁzÀ ªÉÊ¥sÀ®åUÀ¼À£ÀÆß ¯ÉQ̸ÀzÉ, ªÀiÁ£ÀªÀ ¸ÀA±ÉÆâü¹ £ÀqɹzÀ ¸ÀvÀvÀªÁzÀ ¥ÀæAiÀÄvÀßUÀ¼ÀÄ PÉÆ£ÉUÉƪÉÄä ¥sÀ® vÉÆÃjzÀ gÉÆêÀiÁAZÀ£ÀPÁj PÀxÉ EzÉ. AiÀÄÆgÉÆæ£À gÁdªÀĺÁgÁdgÀ vÀAvÀæ-PÀÄvÀAvÀæUÀ¼À eÉÆvÉUÉ ©ænÃ±ï ¸ÁªÀiÁædåzÀ ªÀ¸ÁºÀvÀıÁ»Ã zÀ¨Áâ½PÉAiÀÄ PÀgÁ¼À bÁAiÉÄ EzÉ. ºÁUÁV,  ¸ÀÆAiÉÄeï PÁ®ÄªÉAiÀÄ£ÀÄß £ÉÆÃqÀ®Ä £À£ÀUÉ ¸ÀºÀdªÁzÀ PÀÄvÀƺÀ® ªÀÄvÀÄÛ PÁvÀgÀ«vÀÄÛ.

ªÀiÁgÀ£ÉAiÀÄ ¢£À  ¸ÀÆAiÉÄeï PÁ®ÄªÉUÉ ºÉÆÃUÀ®Ä ¤zsÁðgÀªÁ¬ÄvÀÄ. £À£Àß ¥Á°UÉ CzÉÆAzÀÄ C«¸ÀägÀtÂÃ0iÀÄ ¢£À.  ¸ÀÆAiÉÄeï PÁ®ÄªÉ £ÉÆÃqÀ®Ä £À£Àß GPÀÄÌwÛzÀÝ GvÁìºÀPÉÌ £Á«½zÀÄPÉÆArzÀÝ »®Ö£ï ºÉÆÃmÉ¯ï ¸ÉÃjzÀAvÉ J®Æè ¸Àj0iÀiÁzÀ ¥ÀæwQæ0iÉÄ ¹QÌgÀ°®è. £ÀªÀÄä PÁj£À ZÁ®PÀ C¹Ã¥sóï, PÉÊgÉÆ Kgï¥ÉÇÃmïð gÀ¸ÉÛ0iÀÄ°è ºÉÆÃUÀÄwÛzÁÝUÀ ºÉªÉÄä¬ÄAzÀ ºÉýzÀ: “¤ªÀÄä §®PÉÌ CPÉÆÖçgï ªÁgï ¥É£ÉÆÃgÀªÀÄ EzÉ. EzÀÄ 1973gÀ E¸ÉæÃ¯ï £ÀqÀÄ«£À AiÀÄÄzÀÞzÀ°è Ff¦Ö£À «d0iÀÄzÀ ¸ÀAPÉÃvÀ.  F d£À¦æAiÀÄ ¸ÁägÀPÀzÀ §UÉÎ £Á£ÁUÀ¯Éà w½zÀÄPÉÆArzÉÝ 0iÀiÁzÀÝjAzÀ, CµÉÖãÀÆ PÀÄvÀƺÀ®«gÀ°®è.

ªÁ¸ÀÛªÀªÁV F ¸ÁägÀPÀ Ff¦Ö£À MAzÀÄ §ÈºÀvï ¥ÀæZÁgÀPÁAiÀÄð ªÀiÁvÀæªÉÃ! E¸Éæïï zÉñÀzÉÆqÀ£É  ºÉÆÃgÁr, PÀæªÉÄÃt §¼À° ¸ÉÆð£À CAa£À°èzÀÝ Ff¦ÖUÉ «±Àé ¸ÀA¸ÉÜ0iÀÄ ¥ÀæªÉñÀ¢AzÀ DzÀ PÀzÀ£À«gÁªÀÄ, vÀ£Àß UËgÀªÀªÀ£ÀÄß PÁ¥ÁrPÉƼÀî®Ä ¸ÀºÁAiÀĪÁVvÀÄÛ.  ¸ÀÆAiÉÄeï PÁ®ÄªÉ ¸ÀºÀ 0iÀÄÄzÀÞzÀ PÁgÀtUÀ¼À¯ÉÆèAzÁV, AiÀÄÄzÀÞzÀ°è  ¸ÀÆAiÉÄeïPÁ®ÄªÉ zsÀéA¸ÀªÁV, ªÀÄvÉÛ ¸ÀAZÁgÀPÉÌ AiÉÆÃUÀåªÁVzÀÄÝ, ªÀµÀðUÀ¼À zÀÄgÀ¹ÛAiÀÄ £ÀAvÀgÀªÉÃ.  ¸ÀÆAiÉÄeï PÁ®ÄªÉ «µÀAiÀÄzÀ°ègÀzÀ D¸ÀQÛ CzÀ£ÀÄß PÀÄjvÁzÀ 0iÀÄÄzÀÞzÀ ¸ÁägÀPÀªÀ£ÀÄß PÀÄjwgÀĪÀÅzÀÄ «¥À0iÀiÁð¸ÀªÉà ¸Àj. zÀȶֻãÀ zÉñÁ©üªÀiÁ£ÀzÀ°è  PÉ®ªÉǪÉÄä £ÁUÀjPÀgÀÄ vÀªÀÄä ªÉÊZÁjPÉ0iÀÄ£ÀÄß PÀ¼ÉzÀÄPÉƼÀÄîªÀÅzÀÄ vÀ¥ÁàzÀgÀÆ, CzÀÄ §ºÀÄvÉÃPÀ zÉñÀUÀ¼À°è£À ªÁ¸ÀÛªÀzÀ ¸ÀAUÀw.

PÉÊgÉÆ ºÉÆgÀªÀ®AiÀÄ¢AzÀ 120 Q.«ÄÃ. zÀÆgÀ«gÀĪÀ  ¸ÀÆAiÉÄeï£ÀUÀgÀzÉqÉ PÁgÀÄ ¸ÀAZÀj¸ÀÄwÛzÀÝAvÉ, £À£Àß ¸ÀäöÈw¥Àl®zÀ°è  ¸ÀÆAiÉÄeïPÁ®ÄªÉAiÀÄ EwºÁ¸ÀzÀ £É£À¥ÀÅUÀ¼ÀÄ §gÀvÉÆqÀVzÀªÀÅ.

¥À²ÑªÀÄ KµÁå ¥Àæ¥ÀAZÀzÀ ªÀÄÆgÀÄ ¥ÀæªÀÄÄR zsÀªÀÄðUÀ¼À vÀªÀgÀÆgÀÄ. F ¥ÀæzÉñÀUÀ¼À£ÀÄß ªÀÄvÀÄÛ D¦üæPÀ RAqÀªÀ£ÀÄß «¨sÀf¹gÀĪÀÅzÉà PÉA¥ÀÅ ¸ÀªÀÄÄzÀæ. F ¸ÀªÀÄÄzÀæzÀ J¯ÉèAiÀÄ°ègÀĪÀ  ¸ÀÆAiÉÄeï PÉÆ°èAiÀÄ£ÀÄß zÁnzÀgÉ ¹UÀĪÀÅzÉà  ¸ÀÆAiÉÄeï £ÀUÀgÀ. E°èAzÀ ªÉÄrlgÉäAiÀÄ£ï ¸ÀªÀÄÄzÀæzÀ wÃgÀzÀ°ègÀĪÀ  GvÀÛgÀzÀ ¸ÉÊzï §AzÀjUÉ 200 Q.«ÄÃ. zÀÆgÀ. ¨sÁgÀvÀPÉÌ AiÀÄÆgÉÆæ£À eÉÆvÉ ±ÀvÀªÀiÁ£ÀUÀ½AzÀ®Æ ªÁå¥ÁgÀzÀ ¸ÀA§AzsÀ«zÀÝzÀÄÝ J®èjUÀÆ w½zÀ «µÀAiÀÄ. DzÀgÉ, KµÁå RAqÀ¢AzÀ ¨sÁgÀvÀªÀÇ ¸ÉÃjzÀAvÉ AiÀÄÆgÉÆÃ¥ï gÁµÀÖçUÀ½UÉ £ÉÃgÀªÁzÀ d®ªÀiÁUÀð«gÀzÉ, ¸ÀgÀPÀÄ ¸ÁUÀuÉUÉ D¦üæPÀ RAqÀªÀ£ÀÄß ¸ÀÄwÛ [ PÉÃ¥ï C¥sóï UÀÄqï ºÉÆÃ¥ï] §¼À¹PÉÆAqÀÄ ºÉÆÃUÀ¨ÉÃPÁzÀ C¤ªÁAiÀÄð«vÀÄÛ; CxÀªÁ ¸ÀÆAiÉÄeï ªÀgÉUÉ ¸ÀgÀPÀÄUÀ¼À£ÀÄß ºÀqÀUÀÄUÀ¼À°è MAiÀÄÄÝ, C°èAzÀ ¸ÉÊzï §AzÀjUÉ ¨sÀƪÀiÁUÀðzÀ°è ¸ÁV¹, ªÀÄvÉÛ ºÀqÀUÀÄUÀ¼À°è AiÀÄÆgÉÆæUÉ gÀªÁ¤¸À¨ÉÃPÁzÀ ¥Àj¹Üw¬ÄvÀÄÛ. F JgÀqÀgÀ°è AiÀiÁªÀÅzÉà ªÀiÁUÀðªÀ£ÀÄß C£ÀĸÀj¹zÀgÀÆ, ºÉaÑ£À ¸ÀªÀÄAiÀÄ, ªÉZÀÑ ªÀÄvÀÄÛ C£Á£ÀÄPÀÆ®vÉ EzÀÄÝ, ªÁtÂdåzÀ ¥ÀæUÀwUÉ wêÀðªÁzÀ CqÀZÀuÉAiÀiÁVvÀÄÛ. DzÀÝjAzÀ¯Éà  ¸ÀÆAiÉÄeï PÁ®ÄªÉAiÀÄ ¤ªÀiÁðt D£Á¢ PÁ®¢AzÀ®Æ ªÀiÁ£ÀªÀ d£ÁAUÀPÉÆÌAzÀÄ zÉÆqÀØ ¸ÀªÁ¯ÁV ¥Àjt«Ä¹vÀÄÛ.

ºÁUÁV  ¸ÀÆAiÉÄeï PÁ®ÄªÉUÉ ¸ÁPÀµÀÄÖ ¥ÀÅgÁvÀ£ÀªÁzÀ EwºÁ¸À«zÉ. ¸ÀĪÀiÁgÀÄ Qæ¸ÀÛ ¥ÀǪÀð 1850 gÀ°è  [3860 ªÀµÀðUÀ¼À »AzÉ] ¥ÁæAiÀıÀB ªÉÆzÀ® ¨ÁjUÉ PÉA¥ÀÅ ¸ÀªÀÄÄzÀæ ªÀÄvÀÄÛ ªÉÄrlgÉä0iÀÄ£ï ¸ÁUÀgÀªÀ£ÀÄß eÉÆÃr¸ÀĪÀ PÁ®ÄªÉAiÀÄ ¤ªÀiÁðt ±ÀÄgÀĪÁ¬ÄvÀÄ. DzÀgÉ, ªÀÄgÀĨsÀÆ«Ä0iÀÄ ªÀÄgÀ½£À ¸ÀÄAlgÀUÁ½ PÀlÄÖwÛzÀÝ PÁ®ÄªÉ0iÀÄ£ÀÄß vÀÄA©, ¤ªÀiÁðtPÉÌ CrØ vÀA¢vÀAvÉ. PÁ®PÀæªÉÄÃt Ff¥ïÖ zÉñÀ VæÃPï, ¥sóÉæAZï ªÀÄvÀÄÛ CgÀ§gÀ ¥Àæ¨sÁªÀPÉÌ §AzÀgÀÆ, PÁ®ÄªÉAiÀÄ ¤ªÀiÁðtzÀ ¥ÀæAiÀÄvÀßUÀ¼ÉãÀÆ ¤®è°®è.  DzÀgÀÆ, J¯Áè ¥Àæ0iÀÄvÀßUÀ¼ÀÆ «¥sÀ®ªÁ¬ÄvÀAvÉ.

ªÀÄvÉÛ Qæ¸ÀÛ ±ÀPÀ 18£Éà ±ÀvÀªÀiÁ£ÀzÀ°è PÁ®ÄªÉAiÀÄ PÉ®¸ÀPÉÌ wêÀðªÁzÀ ¥ÀæAiÀÄvÀßUÀ¼ÀÄ ¥ÁægÀA¨sÀªÁzÀªÀÅ. 1833gÀ°è ¨sÁgÀvÀªÀ£ÀÄß D¼ÀÄwÛzÀÝ ©ænñÀgÀ gÁd QAUï «°èAiÀĪÀiï-4, «zÉñÁAUÀ ªÀåªÀºÁgÀzÀ PÁAiÀÄðzÀ²ð ¯Áqïð ¥Á¯Éä¸ÉÆÖ£ïjUÉ ¥ÀvÀæªÀ£ÀÄß §gÉzÀgÀÄ. CzÀgÀ ¸ÁgÁA±À: ©æl¤ß¤AzÀ ¨sÁgÀvÀPÉÌ ¸ÀAZÁgÀ, ¥ÀvÀæ ªÀåªÀºÁgÀ ªÀÄvÀÄÛ ¸ÀgÀPÀÄ ¸ÁUÀuÉ ¸ÀÄUÀªÀĪÁUÀ®Ä  ¸ÀÆAiÉÄeï PÁ®ÄªÉAiÀÄ£ÀÄß ¤«Äð¸À¨ÉÃPÀÄ; ¨sÁgÀvÀªÀ£ÀÄß D¼ÀÄwÛgÀĪÀ £ÀªÀÄä [©ænñÀgÀ] »vÀzÀȶ֬ÄAzÀ Ff¦Ö£À dvÉ ¸ÉßúÀºÀ¸ÀÛªÀ£ÀÄß ZÁZÀ¨ÉÃPÀÄ”. DzÀgÉ «°èAiÀĪÀiïgÀªÀgÀ ¸À®ºÉUÉ ¸ÀPÁðjà ªÀ®AiÀÄzÀ°è ºÉaÑ£À ªÀÄ£ÀßuÉ ¹UÀzÉ, PÁ®ÄªÉAiÀÄ aAvÀ£É ªÀÄÄAzÀĪÀjAiÀÄ°®è.

¥sÁæ¤ì£À gÁd £É¥ÉÇð0iÀÄ£ï ¨ÉÆ£À¥ÁmÉðUÀÆ ¸ÀºÀ  ¸ÀÆAiÉÄeï PÁ®ÄªÉAiÀÄ ¤ªÀiÁðt ¢ÃWÀð PÁ®zÀ PÀ£À¸ÁVvÀÄÛ. ªÉÆzÀ¯ÁV Ff¥ïÖ ¥sÁæ¤ì£À D½éPÉAiÀÄ°èzÀÄÝzÀjAzÀ PÁ®ÄªÉAiÀÄ aAvÀ£ÉUÉ ZÁ®£É ¹QÌvÀÄ. EzÀgÀ ¥ÀǪÀð¨sÁV0iÀiÁV £ÀqɹzÀ ¸ÀA±ÉÆÃzsÀ£É0iÀÄ°è PÉA¥ÀÅ ¸ÀªÀÄÄzÀæ ªÉÄrlgÉäAiÀÄ£ï ¸ÁUÀgÀQÌAvÀ 30 Cr ºÉaÑ£À JvÀÛgÀzÀ°èzÉ0iÉÄA§ vÀ¥ÀÅöà ªÀiÁ»w0iÀÄ DzsÁgÀ¢AzÀ F PÁ®ÄªÉ0iÀÄ£ÀÄß ¤ªÀiÁðt ªÀiÁrzÀgÉ, ®PÁëAvÀgÀ JPÀgÉUÀ¼À £ÉÊ¯ï £À¢0iÀÄ ¤ÃgÁªÀj ¥ÀæzÉñÀ £Á±ÀªÁUÀÄvÀÛzÉA§ ±ÀAPɬÄAzÀ, PÁ®ÄªÉ0iÀÄ PÉ®¸ÀªÀ£ÀÄß ¤°è¸À¯Á¬ÄvÀÄ.

»ÃUÁV  ¸ÀÆAiÉÄeï PÁ®ÄªÉ ªÀiÁ£ÀªÀ£À §Ä¢Þ±ÀQÛUÀÆ, zsÀÈqÀvÉUÀÆ, PÁ0iÀÄðPÀëªÀÄvÉUÀÆ MAzÀÄ zÉÆqÀØ ¸ÀªÁ¯ÁVvÀÄÛ. 1830gÀ°è ¸ÉÊzïgÀªÀgÀÄ Ff¦Ö£À AiÀÄĪÀgÁdgÁVzÁÝUÀ PÉÊgÉÆ£À°è ¥sÁæ¤ì£À gÁAiÀĨsÁjAiÀiÁVzÀݪÀgÀÄ ¥sÀrð£ÉAqï r ¯É¸Éì¥ïì. EªÀj§âgÀ ¥ÀjZÀAiÀÄ ¸ÉßúÀªÁV ¥Àjt«Ä¹vÀÄ. ªÀÄÄAzÉ ¯É¸Éì¥ïìgÀªÀgÀÄ 1854gÀ°è ¥sÁæ£ïì «zÉòà ¸ÉêɬÄAzÀ ¤ªÀÈwÛAiÀiÁzÁUÀ ¸ÉÊzïgÀªÀgÀÄ Ff¦Ö£À ªÀĺÁgÁdgÁVzÀÝgÀÄ. £É¥ÉÇðAiÀÄ£ïgÀªÀgÀ  ¸ÀÆAiÉÄeï PÁ®ÄªÉAiÀÄ PÀ£À¹£À Cj«zÀÝ ¯É¸Éì¥ïì, ¸ÉÊzïgÀªÀgÀ eÉÆvÉUÀÆr  ¸ÀÆAiÉÄeïPÁ®ÄªÉAiÀÄ ¤ªÀiÁðtzÀ ºÉƸÀ ¸ÀªÁ®£ÀÄß ¹éÃPÀj¹zÀgÀÄ.  ¯É¸Éì¥ïì EAf¤AiÀÄgï DVgÀ°®èªÁzÀgÀÆ C¸ÁzsÁgÀt §Ä¢Þ±ÀQÛ, «ªÉÃZÀ£ÉUÀ½AzÀ CvÀÄå£ÀßvÀ ªÀåªÀ¸ÁÛ¥ÀPÀgÉAzÀÄ ºÉ¸ÀgÁVzÀݪÀgÀÄ. CªÀgÀ ªÀÄÄAzÁ¼ÀvÀézÀ°è 1855gÀ°è  ¸ÀÆAiÉÄeïPÉ£Á¯ï PÀA¥À¤ C¹ÛvÀéPÉÌ §AzÀÄ, PÉÆ£ÉUÀÆ PÁ®ÄªÉAiÀÄ ¤ªÀiÁðt DgÀA¨sÀªÁ¬ÄvÀÄ.

DzÀgÉ,  ¸ÀÆAiÉÄeï PÁ®ÄªÉAiÀÄ EwºÁ¸ÀªÀ£ÀÄß ¥Àæw¥Á¢¸ÀĪÀAvÉ F ¥ÀæAiÀÄvÀߪÀÇ ¸ÀºÀ  vÉÆAzÀgÉUÀ½AzÀ ºÉÆgÀvÁVgÀ°®è. C°èAiÀĪÀgÉUÀÆ ©ænñÀjVzÀÝ PÁ®ÄªÉAiÀÄ D¸ÀQÛ, ¥sÁæ¤ì£À ¥Áæ§®å ºÉZÀÄÑvÀÛzÉA§ PÁgÀt¢AzÀ, vÀPÀëtªÉà vÀtÚUÁV zÀÆgÀ ¸ÀjzÀgÀÄ. ºÀ®ªÁgÀÄ ¨Áj CrØ, DvÀAPÀUÀ¼ÀÄ ¤ªÀiÁðt ¤°è¸À®Ä PÁgÀtªÁ¬ÄvÁzÀgÀÆ, 11 ªÀµÀðUÀ¼À £ÀAvÀgÀ, ¤ªÀiÁðt ªÀÄÄPÁÛ0iÀÄUÉÆAqÀÄ 17£Éà £ÀªÉA§gï 1869gÀAzÀÄ ¥sÁæ¤ì£À gÁt AiÀÄÆf£ïgÀªÀjAzÀ CvÀåAvÀ CzÀÆÝj ¸ÀªÀiÁgÀA¨sÀzÀ°è,  ¸ÀÆAiÉÄeï PÁ®ÄªÉ ¸ÀAZÁgÀPÉÌ  GzÁÏl£É0iÀiÁ¬ÄvÀÄ.

ªÉÄrlgÉäAiÀÄ£ï ¸ÁUÀgÀPÀÆÌ PÉA¥ÀÅ ¸ÀªÀÄÄzÀæPÀÆÌ ¸ÀA¥ÀPÀð PÀ°à¹zÀ  ¸ÀÆAiÉÄeï PÁ®ÄªÉ dUÀwÛ£À EwºÁ¸ÀzÀ°è MAzÀÄ ºÉƸÀ wgÀĪÀ£Éßà PÉÆnÖvÉAzÀgÉ vÀ¥ÁàUÀ¯ÁgÀzÀÄ. ªÁtÂdåzÀ C©üªÀÅöæ¢ÞUÉ zÁjAiÀiÁzÀAvÉAiÉÄà AiÀÄÆgÉÆæAiÀÄ£ÀßgÀ ¥Àæ¨sÀÄvÀéPÀÆÌ MAzÀÄ ºÉƸÀ ±ÀQÛAiÀÄ£Éßà MzÀV¹vÀÄ. C°èAiÀĪÀgÉUÀÆ 0iÀÄÆgÉÆÃ¥ï ¥ÀæzÉñÀUÀ½AzÀ D¦üæPÁ RAqÀªÀ£É߯Áè ¸ÀÄwÛ ¨sÁgÀvÀPÉÌ §gÀÄwÛzÀÝ ¸ÀAZÁgÀ ªÀÄvÀÄÛ ¸ÀgÀPÀÄ ¸ÁUÀuÉ ºÀqÀUÀÄUÀ¼ÀÄ, FUÀ £ÉÃgÀªÁV  ¸ÀÆAiÉÄeï PÁ®ÄªÉAiÀÄ ªÀÄÄSÁAvÀgÀ §gÀĪÀAvÁ¬ÄvÀÄ. ®AqÀ¤ß¤AzÀ ¨sÁgÀvÀPÉÌ [¨ÉÆA¨Á¬Ä] zÀÆgÀ 8200 Q.«ÄÃ. PÀrªÉÄAiÀiÁV ¥Àæ0iÀiÁtzÀ ¸ÀªÀÄ0iÀÄ ªÀÄvÀÄÛ ¸ÁUÀuÉAiÀÄ ªÉZÀÑzÀ°è ¸ÁPÀµÀÄÖ G½vÁ0iÀĪÁVvÀÄÛ. ªÀÄÄRåªÁV, ¥Àæ¥ÀAZÀzÀ ¥ÀæUÀwUÉ  ¸ÀÆAiÉÄeï§Ä£Á¢AiÀiÁVvÀÄÛ. ºÁUÁV dUÀwÛ£À DyðPÀ ªÀÄvÀÄÛ gÁdQÃAiÀÄ ¨É¼ÀªÀtÂUÉUÀ¼À£ÀÄß «±Éèö¸ÀĪÁUÀ, ¸ÀÆAiÉÄeï PÁ®ÄªÉAiÀÄ£ÀÄß G¯ÉèÃT¹gÀzÉ ¸ÁzsÀåªÉà E®è.

¸ÀÆAiÉÄeï PÁ®ÄªÉAiÀÄ ¢ÃWÀðªÁzÀ EwºÁ¸ÀªÀ£ÀÄß £É£À¥ÀŪÀiÁrPÉƼÀÄîwÛzÀÝAvÉ £ÀªÀÄä PÁgÀÄ Ff¦Ö£À ªÀÄgÀ¼ÀÄUÁqÀÄUÀ¼À£ÀÄß zÁn JgÀqÀÄ UÀAmÉUÀ¼À ¥ÀæAiÀiÁtzÀ £ÀAvÀgÀ  ¸ÀÆAiÉÄeï UÀrUÉ vÀ®Ä¥ÁVvÀÄÛ. ¸ÀĪÀiÁgÀÄ 5 ®PÀë d£À¸ÀASÉå0iÀÄ £ÀUÀgÀ ¥ÀæzÉñÀªÀ£ÀÄß zÁnzÀ ªÉÄÃ¯É ¸ÀÄAzÀgÀªÁzÀ  ¸ÀÆAiÉÄeï PÉ£Á¯ï ¸ÀA¸ÉÜ0iÀÄ ¸ÀªÀÄÄzÁAiÀÄzÀ ªÀÄ£ÉUÀ¼À zÀȱÀå  0iÉÆÃgÉÆæ£À £ÀUÀgÀªÉÇAzÀPÉÌ §AzÀAvÀAiÉÄà C¤¹vÀÄÛ.

zÀÆgÀ¢AzÀ¯Éà PÁ®ÄªÉAiÀÄ ¤ÃgÀÄ PÀAqÁUÀ J£ÉÆà G¯Áè¸À. JgÀqÀÄ ¸ÀªÀÄÄzÀæUÀ¼À ¸ÀA¥ÀQð¸ÀĪÀ, ¥Àæ¥ÀAZÀzÀ¯Éèà Cw zÉÆqÀØzÁzÀ  ¸ÀÆAiÉÄeï PÁ®ÄªÉAiÀÄ GzÀÝ 193 Q.«ÄÃ.[ZÁ£É¯ïUÀ¼À£ÀÄß ¸ÉÃj]. EzÀgÀ CUÀ® 673  Cr ªÀÄvÀÄÛ 79 Cr0iÀÄ D¼À. ¥Àæ¥ÀAZÀzÀ ¸ÀĪÀiÁgÀÄ 7-8% ¸ÀgÀPÀÄ ¸ÁUÁtÂPÉAiÀiÁUÀĪÀÅzÀÄ ¸ÀÆAiÉÄeï PÁ®ÄªÉAiÀÄ ªÀÄÆ®PÀªÉÃ. F PÁ®ÄªÉ PÀlÖ®Ä Ff¥ïÖ ªÀiÁrzÀ RZÀÄð 450 «Ä°0iÀÄ£ï ¥sÉæAZï ¥sÁæAPï. [¸ÀĪÀiÁgÀÄ 1125 PÉÆÃn gÀÆ¥Á¬ÄUÀ¼ÀÄ, 1858-1869gÀ°è. FUÀ JµÁÖUÀ§ºÀÄzÀÄ, ¯ÉPÀÌ ºÁQ £ÉÆÃr!].

DzÀgÉ §qÀ gÁµÀÖçªÁzÀ Ff¦ÖUÉ EAvÀºÀ §ÈºÀvï AiÉÆÃd£ÉAiÀÄ£ÀÄß DyðPÀªÁV ¤ªÀð»¸ÀĪÀ ¸ÁªÀÄxÀåð«gÀzÉ ¸Á®zÀ ºÉÆgÉ ºÉZÁÑVvÀÄÛ. ©ænñÀgÀ ¥Àæ¨sÀÄvÀézÀ°èzÀÝ ¨sÁgÀvÀzÀ ªÉÄð£À DyðPÀ ªÀÄvÀÄÛ gÁdQÃAiÀÄzÀ ºÀvÉÆÃnUÉ  ¸ÀÆAiÉÄeïPÁ®ÄªÉAiÀÄ C¢üPÁgÀzÀ ªÀĺÀvÀéªÀ£ÀÄß UÀ滹zÀ ©ænñÀgÀÄ  ¸ÀÆAiÉÄeï PÉ£Á¯ï ¸ÀA¸ÉÜ0iÀÄ ¥Á®ÄUÁjPÉAiÀÄ£ÀÄß Ff¦Ö£ÀªÀjAzÀ Rjâ¹zÀgÀÄ. »ÃUÁV ¸ÀÆAiÉÄeï PÉ£Á¯ï ¸ÀA¸ÉÜ 1956gÀªÀgÉUÉ ©ænÃ±ï ªÀÄvÀÄÛ ¥sÁæ¤ì£ÀªÀgÀ »rvÀzÀ°èvÀÄÛ.

1956gÀ°è Ff¦Ö£À CzsÀåPÀë C§ÄÝ¯ï £Ádgï  ¸ÀÆAiÉÄeï PÁ®ÄªÉAiÀÄ£ÀÄß ªÀ±ÀPÉÌ vÉUÉzÀÄPÉÆAqÀÄ, gÁ¶ÖçÃPÀgÀt ªÀiÁrzÀgÀÄ. DzÀgÉ gÁ¶ÖçÃPÀgÀt¢AzÀ ¸ÀªÀĸÉå §UɺÀj0iÀÄ°®è; E£ÀÆß ºÉZÀÄÑ ©UÀqÁ¬Ä¹vÀÄ. ©æl£ï ªÀÄvÀÄÛ ¥sÁæ¤ì£À ¨ÉA§®¢AzÀ E¸Éæïï, Ff¦Ö£ÉÆqÀ£É 0iÀÄÄzÀÞPÉÌ ¤AvÀÄ, ªÀÄvÉÆÛªÉÄä «±Àé ¸ÀA¸ÉÜ ªÀÄvÀÄÛ PÉ£ÀqÀzÀ gÁ0iÀĨsÁj ¯É¸ÀÖgï ¦0iÀĸÀð£ïgÀªÀgÀ ¥Àæ0iÀÄvÀߢAzÀ DgÀÄ ¢£ÀUÀ¼À ©üÃPÀgÀ 0iÀÄÄzÀÞ PÉÆ£ÉUÉÆArvÀÄ. ¦0iÀĸÀð£ïgÀªÀjUÉ 1957gÀ°è £ÉÆç¯ï ±ÁAw ¥Àæ±À¹Û zÉÆgÀQvÀÄ. EzÀÄ  ¸ÀÆAiÉÄeï PÁ®ÄªÉAiÀÄ gÉÆêÀiÁAZÀ£ÀPÁjà EwºÁ¸À.

¸ÀÄAzÀgÀªÁzÀ ClUÀ ¨ÉlÖzÀ vÀ¥Àà°£À°ègÀĪÀ  ¸ÀÆAiÉÄeïFf¦Ö£À ¥ÀæªÀÄÄR §AzÀgÀÄ. ¨sÁgÀvÀ ªÀÄvÀÄÛ AiÉÆÃgÉÆÃ¥ï £ÀqÀÄ«£À ¸ÀgÀPÀÄ ¸ÁUÀuÉ ªÀÄvÀÄÛ ¥ÀAiÀÄt [PÀÆæ¸ï]  ¸ÀÆAiÉÄeï ªÀÄÄSÁAvÀgÀªÉÃ.   ¸ÀÆAiÉÄeï DAiÀÄPÀnÖ£À ¸ÀܼÀzÀ°è ¤AvÀÄ ¸ÁUÀÄwÛgÀĪÀ ºÀqÀUÀÄUÀ¼À£ÀÄß £ÉÆÃrzÁUÀ, ¦gÀ«ÄqïUÀ¼À ¸À¤ºÀzÀ°èzÁÝUÀ DzÀ ªÀÄgÉ0iÀįÁUÀzÀ «¸ÀäAiÀÄPÁjà C£ÀĨsÀªÀªÉà D¬ÄvÀÄ. ¦gÀ«Äqï ªÀiÁ£ÀªÀ£À §Ä¢Þ±ÀQÛ0iÀÄ ¸ÀAPÉÃvÀ ªÀÄvÀÄÛ EA¢UÀÆ ¥ÀÅgÁvÀ£À ¥Àæ¥ÀAZÀzÀ G½¢gÀĪÀ KPÉÊPÀ CzÀÄãvÀ. ºÁUÉ0iÉÄà  ¸ÀÆAiÉÄeï PÁ®ÄªÉ ¸ÀºÀ, DzsÀĤPÀ ¥Àæ¥ÀAZÀzÀ MAzÀÄ CzÀÄãvÀ. F JgÀqÀÆ CzÀÄãvÀUÀ¼À £ÀqÀÄªÉ EgÀĪÀÅzÉÆAzÀÄ ¨sÀªÀåªÁzÀ ¥ÀgÀA¥ÀgÉ, EwºÁ¸ÀªÀżÀî, Ff¦Ö£À £ÁUÀjPÀvÉ.